Zakon Świętego Pawła Pierwszego PustelnikaSolus Cum Deo Solo

Ordo Sancti Pauli Primi Eremitae - Zakon Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika

Liturgia dnia

Dziś o powołania i za powołanych modlą się:

Video




TERMINY
rekolekcji

Transmisja z
Kaplicy Matki Bożej
na Jasnej Górze


stat4u

Historia » Dzieje prowincji i poszczególnych klasztorów » Polska » Częstochowa - klasztor św. Barbary

Kościół i klasztor ś. Barbary w Częstochowie. Miejsce słynne od r. 1430, w którym Hussyci, uwożąc łupy z ograbionej Jasnej Góry, wzięli także cudowny obraz N. P., lecz nie mogąc go uwieść dla ciężaru cudownie mu nadanego, zrzucili z wozu i znieważyli. Dla obmycia obrazu z błota, wytrysło źródło, które stanowi studnię, a wody z niej używa lud z wiarą pko chorobom, zwłaszcza oczów. Naprzód tu krzyż drewniany postawiono, potem figurę murowaną, następnie małą kapliczkę ś. Barbary, a wreszcie prow. Andrzej Gołdonowski, r. 1637 zaczął, i 1642 dokończył budowy kościoła z klasztorem, funduszem Jasnej Góry i ze składek wymurowanych. Kościół d. 14 maja 1643 r. poświęcił Jan Aleksander Madaliński, bp. teodozyjski sufr. gnieźn., i odprawił pierwszą mszę ś. W tymże roku 16 września przybył tu nuncjusz Filonardi, arcbp Awenjonu, aby obejrzeć nowicjat, budowę pochwalił i nadał wiecznemi czasy 300 dni odpustu zwiedzającym tę świątynię, gdy zmówią 5 Ojcze nasz i tyleż Zdrowaś Marja na intencję Kościoła ś. Klasztor przeznaczono na nowicjat: i bardzo odpowiednio, mówią Annales zakonu (t. II str. 9), aby przy źródle, które dla cudownego obrazu wynikło i moc uzdrawiającą od niego wzięło, stając się jakby sadzawką Siloe, piscina probatica, wziął też początek dom próby, z któregoby biali wychodzili Nazarejczycy. D. 1 paźdz. 1646 r. wprowadzono tu nowicjuszów w sposób uroczysty. Mik. Staszewski, naówczas wikary apost. dla zakonu, przewodniczył temu obrzędowi. Rano przed cudownym obrazem na Jasnej Górze odbyła się msza ś., po której zaczęto litanję o NP. i procesjonalnie cały konwent wśród pieni błagalnych odprowadzał nowicjuszów do miejsca przyszłego ich zamieszkania. Przybywszy do kośc. ś. Barbary, odśpiewano hymn Veni Creator Spiritus, po którym prowincjał odśpiewał mszę o Duchu ś., następnie miał mowę do obecnych, porównywając życie zakonne z życiem w raju ziemskim, i udzielił nowicjuszom zachęty, aby wydali zbawienne owoce pokuty i życia zakonnego, przykładem przyświecając, poczem dał im błogosławieństwo jako nowym mieszkańcom miejsca tego. Wyznaczył też wtedy na przeora ks. Stan. Białkowskiego, na dyrektora Chryzost. Adamowicza, innych do urzędów i posług odpowiednich. Nowicjuszów było sześciu. Przy kościele tym bywało zwykle po 8 księży, przykładnych i poważnych. Od r. 1765 miał on stałego kaznodzieję. R. 1747 Michał Kunicki, sufr. krak., poświęcił ołtarze śś. Pawła pusteln., Stanisława BM. oraz Andrzeja Ap. i Mikołaja. Ołtarz ś. Tekli stanął za przeora Bonawentury Meress 1781 r. Bractwo ś. Barbary za indultem Innoc. XII pap. 13 czerwca 1693, uroczyście wprowadzone dopiero r. 1706, a drogę krzyżową tu i na Jasnej Górze zaprowadzili bernardyni z Przyrowa 9 wrześ. 1753 r. Gen. Chryzostom Koźbiałowicz zostawił 2000 zł., za procent z tychże miano ustawicznie książkami bibljotekę wzbogacać. Ponieważ nowicjat całe utrzymanie swoje otrzymywał z Jasnej Góry, co uważano za niedogodne, więc r. 1666 dano klasztorowi ś. Barbary raczej dwie wsie na ten cel: Walensów i Hutę. W dwa lata jednak wniósł przeor, że to jest zbyt mało na taki zakład: nie powiększono przecież, lecz za to nowicjusze z bogatych rodzin, wdzięczni Bogu za powołanie zakonne, wkrótce prędko bardzo pomnożyli fundusze miejsca tego, zapisami gruntów i sum pieniężnych. Kanclerz Jerzy Ossoliński zapisał także 16000 zł. na dobrach Zakrzów i Goślice, co przyjął zakon na kapit. prow. 25 lutego 1647 r. W grobach klaszt. pochowani byli zasłużeni kapłani zakonu: Chryz. Koźbiałowicz, dwa razy generałem obierany, Anast. Kiedrzyński, sześć razy prowincjał, Arseni Bukowski prow., Pafnucy Brzeziński autor kazań i inni. Prochy ich przy pochowaniu kości 3 lut. 1803 r. przeniesiono do wspólnego grobu przy kościele. Klasztor doznawał różnych kolei losu. Od r. 1762—65 służył dla demerytów za dom pokuty, a nowicjuszów wtedy pomieszczono w Starej Częstochowie, poczem tu ich powrócono. R. 1774 klasztor ten naznaczono dla pragnących zachować ściśle surową regułę zakonną co do ślubu ubóstwa, postów i wspólnego mienia; dotąd nie było takiego domu w tej prowincji. R. 1771 dla rozruchów wojennych, przeniesiono nowicjuszów do Wieruszowa. Klasztor ś. Barbary zajęli konfederaci barscy, r. 1807 gdy wojska ces. Napoleona zajęły Jasną Górę, u ś. Barbary zrobiono lazaret wojskowy. Przybyły do Częstochowy gen. Zajączek zakazał robić dalszej ruiny w klasztorze, jako zawilgoconym i na lazaret niezdatnym, który też z jego rozporządzenia r. 1814 przeniesiono do zabudowań w mieście, przez rząd pruski wystawionych. R. 1831 d. 23 marca klasztor zabrano na magazyn wojskowy, lecz wkrótce, po skończonych zamieszkach, zakonnicy powrócili do niego wraz z nowicjuszami. Po zniesieniu nowicjatu 1864 r. pozostał tu jeden paulin, utrzymywany kosztem Jasnej Góry, co przetrwało do r. 1891, w którym parafja Częstochowska, licząca, wtedy 26,000 dusz, na dwie podzieloną została; przy dawnej ś. Zygmunta w Starej Częstochowie zostawiono około 17,000, resztę zaliczono do nowoutworzonej parafji w Nowej Częstochowie przy kościele ś. Barbary, (cf. Catalog. Eccl. dioec. Vladisl. r. 1881 str. 73; i r. 1892, str. 98; Tygod. illustr. r. 1864 t. X, 457).

w: Encyklopedia Kościelna, Tom XVIII Pabst.-Pelagjusz II. Warszawa 1892