Zakon Świętego Pawła Pierwszego PustelnikaSolus Cum Deo Solo

Ordo Sancti Pauli Primi Eremitae - Zakon Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika

Liturgia dnia

Dziś o powołania i za powołanych modlą się:

Video




TERMINY
rekolekcji

Transmisja z
Kaplicy Matki Bożej
na Jasnej Górze


stat4u

Historia » Szlaki paulińskiej historii » Dawne klasztory paulińskie » Konopnica

Konopnica, wieś z kościołem paraf, ś. Rocha, w archid. gnieźnień., dziś w kujawsko-kaliskiej, w dekanacie wieluńskim. Niegdyś należała do parafji Ossjaków, lecz na prośbę Konopnickich, erygowaną została kaplica w Konopnicy r. 1552 przez arcbpa Mik. Dzierzgowskiego. Kapelan otrzymał dostateczną fundację, która potem nowemi ofiarami wzrosła, mianowicie darowizną części wsi Wola Siekielowska i całej wioski Dymek przez Hieron. Konopnickiego, kasztel. spicimierskiego. Wtedy też z kapelanji powstała parafja, oddana pod zarząd paulinom, za zgodą arcbpa Jana Wężyka, 14 stycz. 1637 r. Paulini już r. 1632 osiedli tu, mając rezydencję, w której obowiązki duchowne spełniali, a tymczasem z fundatorem o warunki istnienia przyszłego klasztoru się umawiali. W Woli Siekielowskiej odebrali paulini 9 chłopów, 8 zagrodników i młynarza; we wsi Dymku 4 chłopów i 9 zagrodników, którym zaraz prowincjał obowiązki wskazał i dni pracy naznaczył. Hieronim Konopnicki umarł tu 19 paźdz. 1641 r., a pogrzeb jego, zwyczajem wówczas u panów naszych praktykowanym, odbył się z nadzwyczajną okazałością dopiero 2 grudnia t. r. Na ten obrzęd przybyli paulini w znacznej liczbie z JGóry i przywieźli muzykantów, sami też dygnitarze zakonu nieśli ciało dobrodzieja swego do grobu, co bardzo dobrze przyjęła rodzina zmarłego, reprezentowana przez Hieron. z Oporowa Milońskiego, kasztelana rozpirskiego, głównego spadkobiercy i egzekutora testamentu nieboszczyka. Paulini odebrali tu kościół stary i już upadający, zapewne z drzewa, a przytem zbyt mały, jako na kaplicę tylko stawiany. Gorliwy o cześć bożą prowincjał Gołdonowski polecił zaraz przeorowi, aby się postarał o kościół murowany i sam położył uroczyście kamień węgielny pod tę budowę 14 kwiet. 1643 r. Z funduszów klasztoru i zakonu, oraz przy pomocy dobrodziejów, zwłaszcza Andrz. Olszowskiego, wtedy bpa chelmiń., stanęła wkrótce świątynia pod wezwaniem Najśw. Marji Panny i ś. Rocha, na małą parafję zupełnie wystarczająca i przyzwoicie ozdobiona; r. 1666 poświęcona, z naznaczeniem rocznicy na niedzielę w oktawę Narodz. Najśw. M. P. Nieład jednak, spowodowany wojennemi klęskami, jakim kraj ciągle podlegał, był przyczyną w krótkim czasie ruiny wszystkich tutejszych budynków. R. 1679 na kapitułę prowinc. zaniesiono skargę, że fundamenta kościoła okazały się słabe, sklepienie jego grozi ruiną, wierzchołek wieży jego pochylony, a dach popsuty. Też same skargi ponawiają się 1683 r. i proszą prowincję o pomoc, bo klasztor ubogi; takowych jednak odmówiono, polecając sprawę staraniom przeora. Poczyniono wprawdzie naprawy konieczne, lecz znowu 1745 i 1750 r., a więcej jeszcze 1775 prowincjał wizytujący klasztor znajduje kościół okropnie zniszczony i bez środków naprawy, bo kontrybucje wojenne przywiodły klasztor do nędzy. Tym sposobem w późniejszym dopiero czasie naprawa tej świątyni nastąpiła. W m. listop. 1775 odbyli tu misję paraf. o. reformaci z bardzo pomyślnym skutkiem. Kosztem Hier. Konopnickiego przy kościele stanął klasztor częścią z muru, częścią drewniany, w czem fundatorowi dopomagał pierwszy przeor miejscowy, Jan Matczyński. Dopiero r. 1692 zaczęto myśleć o zbudowaniu murowanego klasztoru, na co prowincjał Mik. Sotarewicz własny zostawił fundusz. Dopomógł do dokończenia dzieła przeor Jan Tarnowski, z bogatej i znakomitej rodziny polskiej pochodzący, cały zakonnemu życiu oddany, który tu wiele swoich pieniędzy włożył (um. 1704 r.). Hrabina de Rathin z Koszycina, dobrodziejka zakonu, r. 1703 dała złp. 2,000 na dokończenie murów. Dzielił ten klasztor jedne losy z kościołem, i często zostawał w równem opuszczeniu i ruinie; r. 1786 za przeora Eljasza Benduskiego wykończony i wyrestaurowany. Pomimo wsi sobie nadanych, klasztor zostawał prawie zawsze w biedzie i nędzy. Prymas Maciej Lubieński 1644 r. dodał mu dziesięciny z nowin do stołu bpiego należące, a prymas Teodor Potocki dziesięcinę z wsi Strobin 1727 r. Wieś Dymek, jako w niedogodnem miejscu położona, mało klasztorowi przynosiła i postanowiono ją sprzedać wojewodzinie kaliskiej Leszczyńskiej r. 1728 za zł. pol. 14,000, o co też odniesiono się do Stolicy Apostolskiej i alienacja prawnie nastąpiła; nadto pani ta dołożyła zł. 6,000, fundując bractwo Różańca ś., do czego klasztor dodał nieco swoich pieniędzy, i całą summę zł. 29,349 umieszczono na procent na dobrach Grzmiąca, następnie r. 1778 na majątku Myśniów, powiatu Ostrzeszowskiego. Mimo na pozór dostatecznych funduszów klasztoru tego, okoliczności czasowe wprowadziły tu ubóstwo i nędzę, dla których przeor Joachim Lesiewski, nie mogąc sobie zaradzić, wpadł w obłęd umysłu i usunięty być musiał 18 lut. 1678 r. Następcy jego pozwolono zaciągnąć dług dla popłacenia podatków i kontrybucji zaległych. Na kapit. prow. 1719 stawiono nawet projekt zniesienia klasztoru w Konopnicy, bo dla braku utrzymania i karność zakonna tu ustała: parafję powrócić miano arcbpowi, a wieś z obligami mszalnemi oddać klasztorowi w Wieluniu. Przedstawienia jednak Andrz. Łyniewskiego, który tu był lat 9 przeorem, wpłynęły na zatrzymanie jeszcze miejsca tego. Ze skarbony prowincji dano tu (r. 1727) na obsianie ról złp. 300 subsidii charitativi. Nie szło jakoś paulinom i później, bo r. 1789 prowincjał wizytując klasztor w Konopnicy, gani cały zarząd ekonomiczny, znajduje folwark Siekielowo zaniedbany, a lasy jego bez opieki i straży. Wypadki wojenne, zaraza na bydło i inne klęski usprawiedliwiają wprawdzie przeora, którego jednak zwierzchnik zakonu nie uznał za wytłumaczonego. Wreszcie rząd pruski zabrał posiadaną przez klasztor połowę wsi Siekielów, naznaczając roczną kompetencję złp. 725 gr. 18. Zrobiony w r. 1818 urzędowy spis własności pokazał, że klasztor posiadał na utrzymanie dwóch księży przy parafji będących, gruntu w kilku miejscach morgów 17, kompetencję, za dziesięciny zł. 74, oraz sumy procentujące po 5%, mianowicie na dobrach Popów złp. 20,349 i na Chotowie zł. 300. Ogólny dochód wynosił zł. 2,367, a po odtrąceniu podatków czysty dochód czynił zł. 1682 roku. Klasztor ten ma jednego księdza do posług parafjalnych (cf. Catalog. Ecclesiar. dioec. Vladisl. r. 1878 str. 67).

w: Encyklopedia Kościelna, Tom XVIII Pabst.-Pelagjusz II. Warszawa 1892